ТИЛ АРАЛЫК КӨЗ КАРАШТАН КЫРГЫЗ ТИЛИНДЕГИ ЖАТЫШ ЖӨНДӨМӨНҮН КЫТАЙ ТИЛИНДЕГИ ШАЙКЕШТҮҮ ТУЮНТУЛУШУ ЖӨНҮНДӨ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_1_25Ачкыч сөздөр:
тил аралык көз караш, кыргыз тили, жатыш жөндөмөсү, кытай тили, салыштырма лингвистика, шайкештүү туюнтууАннотация
Жатыш жөндөмөнүн ролу абдан зор болуп ал жалганбай калса сүйлөм түшүнүксүз болот же эки ача маанини туюнтуп калат. Ал зат атоочко гана жалганбастан башка сөз түркүмдөрүнө да жалганат. Ал сөздүн эң сырткы кабатында турат. Кытай тили тургусунан караганда жатыш жөндөмөлөрдүн айрым функциялари кытай тилиндеги предлогдор (介词) менен жана башка жана шайкештүү чыныгы сөздөр аркылуу туюнтулуп чыгат. Биз жатыш жөндөмөлөрү менен кытайчадагы предлогдор (介词) бүткүлдөй бир-бирине шайкешет деп айтуудан алыспыз. Бирок бул экөөндө кандайдыр бир деңгээлде ортоктук бар жана шайкеш келген сөздөр менен бир-бирине туюнтулат. Мындай ортокту жана шайкештүүлүктү байкап аларды кытай тили окутуу иштеринде колдонуу кытай тилин эл арада окутууда, тагыраак айтканда кытай тилин Кыргызстанда окутууда белгилүү себин тийгизет деп карайбыз.
Библиографиялык шилтемелер
Акматалиев, А. А., Байгазиев, С. О., Жайнакова, А. Ж., Садыков, Т., Маразыков, Т., Мусаев, С. Ж., Токтоналиев, К. Т., жана Эркебаев, А.Э. (2015). Кыргыз тилинин жазма грамматикасы. Бишкек: Avrasiya Press.
Аманбек кызы, Н., Бекмурзаева, А., & Эмильбекова, Э. (2023). Кытай тилиндеги жапайы канаттууларга байланышкан фразеологиялык бирдиктерди кыргыз тилине которуу маселелери. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Филология, (2(2), 1–10. https://doi.org/10.52754/16948874_2023_2(2)_1
Аманбек кызы, Н., & Бекмурзаева, А. (2024). Кытай тилиндеги үй жаныбарларына байланышкан фразеологизмдерди кыргыз тилине которуунун айрым маселелери. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы, (2), 424–436. https://doi.org/10.52754/16948610_2024_2_42
张定京.《现代哈萨克语实用语法》. 北京：中央民族大学出版社.
Жаңдиңжиң. (2018). Азыркы казак тилинин практикалык грамматикасы. Бейжин: Борбордук улуттар басмасы. (кыт.).
刘月华, 樊文跃, 顾伟.《实用现代汉语语法》. 北京：商务印书馆.
Лиюйөхуа, Фанвинйө, Гувей. (2023). Азыркы кытай тилинин практикалык грамматикасы. Бейжин: Шану басмасы. (кыт.).
Сартбаев, К.К., Орузбаева, Б.О., Акматов, Т.К., Уметалиева, Б.Ж. Кудайбергенов, С. (1980). Кыргыз адабий тилинин грамматикасы. Фрунзе: Илим.
力提甫.托合提.《现代维吾尔语实用语法》. 北京：中国社会科学出版社.
Токту, Литип. (2016). Азыркы уйгур тили үчүн пайдаланма грамматикасы. Бейжин: Кытай коомдук илимдер басмасы. (кыт.).
Үсөналы, Норуз. (1996). Азыркы кыргыз тилинен жалпы баян. Үрүмчү: Шинжаң эл басмасы.
胡振华.《吉尔吉斯语教程》. 北京：中央民族大学出版社.
Хужынхуа (2017). Кыргыз тили окуулугу. Бейжин: борбордук улуттар басмасы. (кыт.).
Karoly, Laszlo, and Iskakova, Aisulu. (2025). “Ways of expressing locativity in Kazakh and Kyrgyz languages.” Turkic Studies Journal, vol. 7, no. 1, 2025, pp. 146–162.
Yarar, Emine. (2025). “Locative Existential Sentences in Kyrgyz and Turkish Languages.” Bilig, No. 115, 2025, pp. 169–192.
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2026 Ысак Сайпидин
