Google Books Ngram Viewerдин орус тилиндеги корпусунда “Манас” эпосунун санариптик катышуусу
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_1_21%20%20Ачкыч сөздөр:
Манас эпосу, санариптик чагылдыруу, Google Books Ngram Viewer, орус тилиндеги китеп мейкиндиги, эскерилүү динамикаАннотация
Бул изилдөө орус тилиндеги китеп мейкиндигиндеги «Манас» кыргыз эпосунун популярдуулугунун динамикасын санариптик талдоого арналган. Бул изилдөөнүн актуалдуулугу, улуттук маданий мурастардын глобалдык маалымат мейкиндигиндеги санариптик катышуусун көзөмөлдөө зарылдыгынан келип чыгат. 1800-жылдан 2022-жылга чейинки мезгилди камтыган Google Books Ngram Viewer корпусунун маалыматтарынын негизинде эпостун кабыл алынышынын негизги этаптары аныкталып, окурмандардын эң чоң кызыгуусун жараткан учурлар талданды. Изилдөө учурунда сандык анализ, салыштырма-тарыхый метод жана тексттердин контексттик анализи колдонулуп, статистикалык маалыматтардагы аномалияларды текшерүү жүргүзүлдү. Алынган натыйжалар кыргыз элинин руханий мурастарынын бири болгон “Манас” эпосун орус санариптик китеп мейкиндигине айкалышуу масштабын объективдүү баалоого мүмкүндүк берет.
Библиографиялык шилтемелер
Абакиров, К. (2016). Из истории исследований эпоса “Манас”. Проблемы современной науки и образования, № 17(59). сс. 77-79.
Абдиева, Ж. К., Төлөгөнова, Ж. (2023). “Манас” эпосунун изилдениш тарыхынан. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы, (2), 107–114. https://doi.org/10.52754/16948610_2023_2_13
Абдубалиева, Б.Ж. (2017). Великий эпос “Манас” - гордость нации. Инновации в науке, № 6 (67), сс. 81-84.
Абдыкеримов, М.О. (2024). Анализ историко-культурных сведений кыргызов в наследии Чокана Валиханова второй половины XIX века. Наука, образование и культура, № 4 (70), сс. 23-28.
Башмакова, А.Ю. (2019). Культуромика в корпусном исследовании. Множественность интерпретаций: верификация гуманитарного знания: материалы VII молодежной научно-практической конференции. Издательство Тюменского государственного университета, сс. 17-22.
Бонч-Осмоловская, А.А. (2015). Культуромика в национальном корпусе русского языка, к постановке задачи: три века русских дорог. Труды ИРЯ РАН. 2015. № 3 (6), сс. 605-640
Захаров, В.П., Богданова, С.Ю. (2020). Корпусная лингвистика: учебник. 3-е изд., перераб. СПб: Изд-во С.-Петерб. ун-та.
Кацев, А.С. (2012) Много наций — один народ. Фольклор народов Кыргызстана. Словарь-справочник. Бишкек
Козлова, Н.В. (2013). Лингвистические корпуса: определение основных понятий и типология. Вестник Новосибирского государственного университета. Серия: Лингвистика и межкультурная коммуникация, № 11 (1), сс.79-89.
“Манас”: киргизский героический эпос: прозаический пересказ сюжета. (1999). Kyrgyzstan: АО "Учкун".
Субакожоева, Ч.Т. (2020). Традиции и современность в бытовании эпоса “Манас”. Вестник Тувинского государственного университета. Социальные и гуманитарные науки, № 3 (64), сс. 65-74. doi: 10.24411/2072-8980-2020-00013
Эралиева, Ы.С. (2016). Сопоставительный анализ варианта эпоса «Манас», записанный В. В. Радловым. Приволжский научный вестник, № 9 (61), сс. 31-36.
Lin, Y., Michel, J., Lieberman, E.A., Orwant, J., Brockman, W.S., & Petrov, S. (2012). Syntactic Annotations for the Google Books NGram Corpus. Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics.
Solovyev, V. (2024). Using the Google Books Ngram Corpus to Study Social Evolution. Social Evolution & History, № 23(2), pp. 143–158. https://doi.org/10.30884/seh/2024.02.08
Google. (n.d.). Google Books Ngram Viewer. https://books.google.com/ngrams
24.kg. (2025, 20 января). В Кыргызстане начнут снимать аниме по эпосу «Манас». https://24.kg/obschestvo/354875_vkyirgyizstane_nachnut_snimat_anime_poeposu_manas/ (дата обращения: 01.01.2026)
Министерство юстиции Кыргызской Республики. (2022). Об эпосе «Манас» (Закон КР № 160177). Централизованный банк данных правовой информации. https://cbd.minjust.gov.kg/160177/edition/1252191/ru (дата обращения: 02.01.2026)
ЮНЕСКО. (2023, 24 мая). Рукописи эпоса «Манас» включены в реестр «Память мира». UNESCO. https://www.unesco.org/ru/articles/rukopisi-eposa-manas-vklyucheny-v-reestr-pamyat-mira (дата обращения: 03.01.2026)
UNESCO. (2023). Manuscript of the Kyrgyz epic "Manas" as narrated by Sagymbay Orozbakov. Memory of the World Register. https://www.unesco.org/en/memory-world/manuscript-kyrgyz-epic-manas-narrator-sagymbay-orozbakov (дата обращения: 05.01.2026)
Manning, C. D., Raghavan, P., & Schütze, H. (2008). Tokenization. In Introduction to Information Retrieval. Cambridge University Press. https://nlp.stanford.edu/IR-book/html/htmledition/tokenization-1.html (дата обращения: 09.01.2026)




