1960-1970-ЖЫЛДАРЫ КАРАКАЛПАКСТАНДЫН ШААРДЫК КАЛКЫНЫН КҮНҮМДҮК ТУРМУШУНУН ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ ЖАНА ДИНАМИКАСЫ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_1_28%20Ачкыч сөздөр:
Каракалпакстан, урбанизация, шаар калкы, индустриалдаштыруу,, демографиялык динамика, 1960–1970-жылдарАннотация
Бул макалада 1960-1970-жылдары Каракалпакстандагы шаарлардын жана шаардык чөйрөнүн калыптанышы каралат. Ал демографиялык динамикага, миграциялык процесстерге, өнөр жайдын өнүгүшүнө, социалдык инфраструктурага жана калктын күнүмдүк жашоосуна басым жасайт. Өнөр жай потенциалынын чектелүүлүгүн жана экологиялык өзгөрүүлөрдү эске алуу менен, аймактын урбанизациясы айырмаланган: өнөр жай борборлору (Нукус, Ходжейли жана Тахияташ) калктын жана инфраструктуранын тез өсүшүн көрсөттү, ал эми айыл чарба аймактары артта калган. Изилдөөнүн методологиялык алкагына архивдик документтерди, эл каттоолорду, статистикалык дайджесттерди жана аймактын тарыхы боюнча басылмаларды талдоо кирет. Тарыхый-статистикалык жана салыштырмалуу тарыхый методдор, социалдык тарыхтын элементтери жана күнүмдүк жашоону талдоо колдонулат. Жыйынтыктар көрсөткөндөй, тездетилген индустриалдаштыруу жана жалпы улуттук энергетикалык долбоорлорду ишке ашыруу калктын өнөр жай борборлоруна топтолушуна, айыл жерлеринен миграцияны стимулдаштырууга, жаңы шаарлардын пайда болушуна жана улуттук маанидеги чакан шаарлардын өсүшүнө алып келген. Ошол эле учурда, калктын күнүмдүк жашоосунун сапатына таасир эткен мамлекеттик кызматтардагы, турак жай курулушундагы жана социалдык инфраструктурадагы структуралык дисбаланс аныкталды. Изилдөөнүн жыйынтыктары Каракалпакстандагы шаарлашуу өндүрүштүк миграция менен шартталганын жана экологиялык, экономикалык жана социалдык факторлор менен тыгыз байланышта болгонун көрсөтүп турат. Жыйынтыктар СССРдин четки аймактарындагы шаардык чөйрөнүн өзгөчө өнүгүүсүн жана калктын тез социалдык-экономикалык өзгөрүүлөргө ыңгайлашуусун тереңирээк түшүнүүгө мүмкүндүк берет.
Библиографиялык шилтемелер
Архив Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан (АЖК РК). Ф. 1. Оп. 7. Д. 635. Л. 1.
Калилаев, А. (2003). История развития среднеспециального образования в Каракалпакстане (1925–2000 гг.) (на примере Ходжейлийского педагогического училища): автореф. дис. … канд. ист. наук. Нукус.
Карвасарный, В.И. (1998). Қарақалпақстан энергетикасы: кеше ҳәм бүгин. Нукус.
Народное хозяйство Каракалпакской АССР за 1976–1980 годы: статистический сборник. (1981). Нукус.
Население СССР. (1983). М.: Статистика.
Носиров, Б. (2013). ХХ асрнинг 60–80 йилларида Қорақалпоғистонда маиший хизмат кўрсатиш аҳволи хусусида. Вестник Каракалпакского государственного университета им. Бердаха, 1–2, 114-118.
Сейдаметова, Г.У. (2018). Жилищно-коммунальные и бытовые проблемы в городах Каракалпакстана в 1960–1980 гг. Исторический журнал: Научные исследования, 1, 124–129.
Сейдаметова, Г. (2020а). Повседневная жизнь городского населения Каракалпакстана в 60-80-х годах XX века. Ташкент.
Сейдаметова, Г.У. (2020б). Социальная жизнь Каракалпакского общества в 1960–1980-х годах. Вестник Каракалпакского государственного университета им. Бердаха, 1, 156–160.
Советская Каракалпакия. (1970). 27 января.
Центральный государственный архив Республики Каракалпакстан (ЦГА РК). Ф. 177. Оп. 1. Д. 35. Л. 29.
Центральный государственный архив Республики Каракалпакстан (ЦГА РК). Ф. 322. Оп. 2. Д. 518. Л. 56.
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2026 Гульнара Сейдаметова
