КЫРГЫЗДАРДЫН БАЛДАРДЫ ОЮНДАР АРКЫЛУУ МЕКЕНЧИЛДИККЕ ТАРБИЯЛОО ТАЖРЫЙБАЛАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2025_4_9Ачкыч сөздөр:
мекенчилдик, балдар оюндары, тарбия, тажрыйба, этнопедагогикаАннотация
Балдарды мекенчилдикке тарбиялоо салттык педагогикалык маданияттагы эң башкы баалуулуктардын бири катары руханий мурастардын бардык катмарларында учурайт. Бул макаланын максаты – кыргыздардын балдарды оюндар аркылуу жоокерликке, мекенчилдикке тарбиялоо тажрыйбаларын тарыхый –этнопедгогикалык өңүттө изилдөө. Изилдөөдө документ анализи методунун негизинде фольклордук, этнографиялык булактар талдоого алынды. Изилдөөнүн натыйжалары салттуу оюндарда кыргыздардын балдарды мекенчилдикке тарбиялоо боюнча муундан муунга өткөрүп келе жаткан түптүү баалуулуктары, тажрыйбалары чагылдырылгандыгын көрсөттү. Балдарды оюдары аркылуу мекенди коргоого руханий жана физикалык жактан даярдоо иши эң эле эрте жаштан башталып, эрезеге жеткенге чейин үзгүлтүксүз уланып келген. Чоң адамдар тарабынан согуштук техникаларды камтыган көптөгөн салттык оюндардын көпчүлүгүнүн балдар өз чөйрөсүнө ылайык туурап өнүктүрүшкөн.
Библиографиялык шилтемелер
Абдимиталип уулу, Н. (2025). Махмуд Кашгаринин “Диван Лугат ат-Түрк” сөздүгүндөгү кыргыз элинин оозеки чыгармачылыгынын издери. Евразия изилдөөлөрү ачык журналы, 1(1), бб. 17-25. https://doi.org/10.65469/eijournal.2025.1.3
Абрамзон, С.М. (1990). Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи. Фрунзе: Кыргызстан.
Абдуллаев, М. Т. (2021). Улуттук ордо оюнун дене тарбия адистерин даярдоодо колдонуу негиздери. (Автореферат, педагогика илимдеринин кандидаты диссертациясы). Бишкек.
Aлимбеков, А. (2000). Педагогический потенциал пословиц и поговорок. Русский язык и литература в школах Кыргызстана, (5-6), 129-140.
Алимбеков, А. (2024). Махмуд Кашгаринин «Түрк сөздөр жыйнагындагы» педагогикалык баалуулуктар. Бишкек: Улуу Тоолор.
Алимбеков, А. (2015). “Көчмөндөрдүн салттуу оюндарынын балдарды социалдаштыруучу функциялары”. Түрк элдеринин салттуу спорттук оюндары: Эл аралык симпозиумдун материалдары (с. 73-79). Бишкек: КТМУ.
Анаркулов, Х.П. (1991). Кыргыз эл оюндары. Бишкек: Кыргызстан.
Алимбеков, А. (2022). Б. Апышевдин окуу – методикалык эмгектеринде илимий жана элдик педагогиканын интеграциясы. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы, (4), 137-146. https://doi.org/10.52754/16947452_2022_4_137.
Балдар фольклору (1998). Бишкек: Шам. («Эл адабияты» сериясы, том 20).
Газиева, П.З., Имаралиева, Ж.Р. (2025). Мектепке чейинки курактагы баланын инсандыгынын руханий-адептик негиздерин калыптандыруу. Евразия изилдөөлөрү ачык журналы, 2(2), бб. 9- 15. https://doi.org/10.65469/eijournal.2025.2.2
Дастанбек кызы, К., Мурзакметов, А. (2023). Кыргыз макал-лакаптарында педагогикалык ойлордун берилиши. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Филология, (1(1), 30–37. https://doi.org/10.52754/16948874_2023_1(1)_4
Жеенкулова, Л. (2024). Мужчина и женщина в традиционных играх кочевников (в исследованиях С.М. Абрамзона). История, археология и этнология, № 1, с. 1–156.
Кыргыз Республикасынын Президентинин “Инсандын руханий-адеп-ахлактык өнүгүүсүн жана дене тарбиясын камсыз кылуу жөнүндө” Жарлыгы ПЖ № 1. (2021, январь 29).
Луначарский, А.В. (1918). “Вопросы, поставленные Комиссариатом народного просвещения театрально–педагогической секции и подотделу детского театра”. В “Игра: Непериодическое издание, посвящённое воспитанию посредством игры” (с. 3–4). Петроград.
Тейлор, Э.Б. (1989). Первобытная культура Москва: Издательство политической литературы.
Ушинский, К.Д. (1988). Педагогические сочинения (в 6 т.). Т.1. Москва: Педагогика.
Эльконин, Д.Б. (2013). Психология игры. Москва: Академический проект.
Тыныбек уулу, А. (1991). Актан. Бишкек: Адабият.
Токторбай уулу, С. (1998). Манас ата акыл оюндары. Ош.
Салимбаева, Б. (2025). «Манас» эпосундагы элдик тарбия аркылуу окуучулардын чынчылдык, жоопкерчиликтүүлүк жөндөмүн калыптандыруу. Евразия изилдөөлөрү ачык журналы, 1(1), бб. 10-16. https://doi.org/10.65469/eijournal.2025.1.2
Саралаев, М., Букуев, М., Мамбеткалиев, С. (1996). Манастан калган оюндар. Бишкек.
Уметов, Т.Э. (1998). Игра в системе народной педагогики. Бишкек.
Кольцова, М.М. (1973). Ребенок учится говорить. Москва: Сов. Россия.
Орозбаков, С. (2018). Манас ІV том. Бишкек: Принт-экспресс.
Ташбаева Н., Абдубекова, Ж. (2015). Ордо оюну – ден соолукту чыңдоонун булагы катары. Наука новые технологии и инновации, (№ 9), 122-123.
Gül Y., Alimbekov A. (2018). Öğretmen Adaylari Hoşgörü Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik çalışması. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, Т. 7. №. 4. Ss. 49-62.
Kömleksiz, M., Çelikbay, A., Alimbekov, A. (2002). Açıklamalı eğitim terimleri sözlüğü: Kırgızca-Türkçe-Rusça-İngilizce. Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları.
Nalcıoğlu, Baki, Z. (2018). Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi ve Müze: Yaklaşımlar, Uygulama Örnekleri, Risk Alanları. Milli Folklor, 120, 131-139.
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2025 Сапаргүл Азимова
##plugins.generic.dates.accepted## 2025-12-29
##plugins.generic.dates.published## 2025-12-29
