БУХАРАНЫН ЖАРАТЫЛЫШЫН ИЗИЛДӨӨ ТАРЫХЫ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_3_6%20Ачкыч сөздөр:
Бухара, оазис, чөл, ландшафт, Зарафшан дельтасы, Каракөл дельтасы, изилдөө тарыхыАннотация
Бул макалада тарыхый жана географиялык булактардын негизинде Бухара аймагынын физикалык географиясын изилдөөнүн этаптары баяндалат. Макалада аймактын географиялык жайгашуусу, табигый шарттары, административдик-аймактык чек аралары, ландшафттык өзгөчөлүктөрү жана табигый ресурстары кеңири каралат. Изилдөө байыркы доордон эгемендүүлүк мезгилине чейинки беш негизги этапты камтыйт. Байыркы жазма булактарды (Авеста, Худуд ал-Алам, Бухара тарыхы), орто кылымдагы географтардын жана саякатчылардын (Ибн Хаукаль, Наршахи, ал-Макдиси, Марко Поло, Ибн Баттута) эмгектерин, ошондой эле хандыктар жана эмират мезгилинде аймакка келген Батыш жана орус изилдөөчүлөрүнүн эмгектерин талдоого өзгөчө көңүл бурулган. Макалада совет мезгилиндеги илимий экспедициялар (Т. Звонкова, М. Умаров, И. Назаров жана башкалар) жана эгемендүүлүк жылдарында жүргүзүлгөн заманбап изилдөөлөр да каралат. Бул эмгектер Бухара аймагынын физикалык географиясын терең жана системалуу изилдөө багытынын калыптанышына олуттуу салым кошкону баса белгиленет. Макала аймактагы географиялык изилдөөлөрдүн тарыхына кызыккан адистер, студенттер жана изилдөөчүлөр үчүн маанилүү теориялык жана практикалык булак болуп саналат.
Библиографиялык шилтемелер
Anguo (one of the nine Sogdian clans). URL: https://zh.wikipedia.org/zh-tw/ (安国(昭武九姓) #cite_ref-4 (date accessed: 2.07.2025).
Azatyan, A.A. (1974). Major Geographical Problems of Central Asia in Their Dynamics. Tashkent: Fan.
Hasanov, H. (1981). Traveling Scholars. Tashkent: Uzbekistan.
Hudud al-Alam. (2008). Translated from Persian; with introductory notes and a geographical names index compiled by Omonulla Buriev. Tashkent: Uzbekistan.
Ibn Hawqal. (2011). Kitab Surat al-Ard. Translated from Arabic with commentaries by Sh.S. Kamoliddin. Tashkent: National Encyclopedia of Uzbekistan.
Khanykov, N.V. (1843). Description of the Bukhara Khanate. Saint Petersburg.
Local Lore Atlas Bukhara Region. (2014). Tashkent: State Committee Yergeodezkadastr.
Madraimov, A., Fuzailova, G. (2008). Source studies. Tashkent: National Society of Philosophers of Uzbekistan.
Maqdisi, URL: https://uz.wikipedia.org/wiki/Muqaddasiy (date accessed: 02.07.2025).
Nazarov, I.K., Allayorov, I.Sh. (1994). Geography of Bukhara. Bukhara.
Nazarov, I.K., Toshev, Kh.R. (2008). Basic Principles of Typological Classification of Desert Landscapes (a case study of Bukhara region). Bulletin of the Geographical Society of Uzbekistan, Vol. 32, pp. 18–20.
Nigmatov, A., Kulmatov, R., Rasulov, A., et al. (2015). Sustainable Development and Its Systemic Indicators. Tashkent: Spectrum Media Group.
Numismatics of Central Asia. (1995). Collection of scholarly articles. Edited by E.V. Rtveladze. Tashkent, Issue 1, pp. 29–50.
Rustak, National Encyclopedia Of Uzbekistan Letter R. URL: https://qomus.info/encyclopedia/cat-r/rustoq-uz/ (date accessed: 04.09.2025).
Sabirov, N.K. (2021). The Image of Bukhara in “The Travel of Anthony Jenkinson from the City of Moscow in Russia to the City of Bukhara (Boghar) in 1558, Described by Himself for the London Merchants of the Muscovy Company”. Scientific Bulletin of FerSU, №5, pp. 134–136.
The Art of Intrigues. Part 2. (1993). Scientific collection “Library of Literature and Art of Uzbekistan.” Edited by A. Meliboev and Sa’dulla Ahmad. Tashkent: Fan pp. 89–94.




