УЛГАЙГАН ЖАНА КАРЫЛЫК КУРАКТАГЫ АДАМДАРДА БАШ МЭЭНИН СУПРАТЕНТОРИАЛДЫК ШИШИКТЕРИН ДАРЫЛОО: БИОЛОГИЯЛЫК КУРАК КОНЦЕПЦИЯСЫНАН ЖЕКЕЛЕШТИРИЛГЕН ТАКТИКАГА

Авторлор

  • Акылбек Акматалиев КРнын Саламаттык сактоо министирлигинин Улуттук госпиталы
  • Буранбек Дюшеев КРнын Саламаттык сактоо министирлигинин Улуттук госпиталы
  • Нурлан Качиев КРнын Саламаттык сактоо министирлигинин Улуттук госпиталы
  • Улан Каримов Ош областтар аралык бириккен клиникалык ооруканасы

DOI:

https://doi.org/10.52754/16948610_2026_3_3%20

Ачкыч сөздөр:

нейроонкология; улгайган жана карылык курак; менингиома; глиобластома; карылык астения; нейровизуализация; операциядан кийинки багуу

Аннотация

Калктын карылоосу нейрохирургиялык агымдын түзүмүн өзгөртүүдө: адистештирилген стационарларда улгайган жана карылык курактагы бейтаптардын үлүшү туруктуу өсүүдө. Иштин максаты — гериатриялык бейтаптарда супратенториалдык глиомалардын жана менингиомалардын эпидемиологиясы, молекулярдык биологиясы жана клиникалык жүргүзүлүшү боюнча заманбап маалыматтарды жалпылоо. Акыркы он жылдыктагы басылмаларга нарративдик сереп жүргүзүлдү: эл аралык клиникалык колдонмолор, рандомизацияланган изилдөөлөр, системалуу серептер жана популяциялык каттоолордун маалыматтары. Бул курактык топто залалсыз шишиктердин арасында менингиомалар, залалдуу шишиктердин арасында изоцитратдегидрогеназанын мутациясы жок глиобластомалар басымдуулук кылары көрсөтүлдү, ал эми томографиянын жеткиликтүүлүгүнүн өсүшү белгисиз өткөн менингиомалардын аныкталышын көбөйтүүдө. Шишиктин инвазия чегин тактоодо мультимодалдык нейровизуализациянын ролу негизделди. Операциядан кийинки өлүмдүн азайышы хирургиялык техника менен гана эмес, полиморбиддүүлүктү жана госпиталдык инфекциялардын коркунучун эске алуу менен узартылган операциядан кийинки мезгилди жүргүзүүнү стандартташтыруу менен да аныкталат. Мындай бейтаптарды жекелештирилген жүргүзүү боюнча методикалык сунуштарды иштеп чыгуу артыкчылыктуу маселе бойдон калууда.

Библиографиялык шилтемелер

Barker, F.G. (2004). Craniotomy for the resection of metastatic brain tumors in the U.S., 1988–2000: Decreasing mortality and the effect of provider caseload. Cancer, Vol. 100, No. 5, pp. 999–1007.

Caroli, M., Locatelli, M., Prada, F., Beretta, F., Martinelli-Boneschi, F., Campanella, R., Arienta, C. (2005). Surgery for intracranial meningiomas in the elderly: A clinical-radiological grading system as a predictor of outcome. Journal of Neurosurgery, Vol. 102, No. 2, pp. 290–294. https://doi.org/10.3171/jns.2005.102.2.0290

Chaichana, K.L., Jusue-Torres, I., Navarro-Ramirez, R., Raza, S.M., Pascual-Gallego, M., Ibrahim, A., Quinones-Hinojosa, A. (2014). Establishing percent resection and residual volume thresholds affecting survival and recurrence for patients with newly diagnosed intracranial glioblastoma. Neuro-Oncology, Vol. 16, No. 1, pp. 113–122. https://doi.org/10.1093/neuonc/not137

Corell, A., Bartek, J., Jakola, A.S. et al. (2022). Older meningioma patients: A retrospective population-based study of risk factors for morbidity and mortality after neurosurgery. Acta Neurochirurgica. https://doi.org/10.1007/s00701-022-05336-1

Eckel-Passow, J.E., Lachance, D.H., Molinaro, A.M. et al. (2015). Glioma groups based on 1p/19q, IDH, and TERT promoter mutations in tumors. The New England Journal of Medicine, Vol. 372, No. 26, pp. 2499–2508. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1407279

Ferroli, P., Vetrano, I.G., Schiavolin, S., Acerbi, F., Zattra, C.M., Schiariti, M., Leonardi, M., Broggi, M. (2021). Brain tumor resection in elderly patients: Potential factors of postoperative worsening in a predictive outcome model. Cancers, Vol. 13, No. 10, p. 2320. https://doi.org/10.3390/cancers13102320

Fjell, A.M., Walhovd, K.B. (2010). Structural brain changes in aging: Courses, causes and cognitive consequences. Reviews in the Neurosciences, Vol. 21, No. 3, pp. 187–221. https://doi.org/10.1515/revneuro.2010.21.3.187

Früh, A., Bodnar, B., Nachbar, M., Gradhand, J., Kalinauskaite, G., Rubarth, K., Acker, G. (2024). Robotic stereotactic radiosurgery for intracranial meningiomas in elderly patients: Assessment of treatment efficacy and safety. Frontiers in Oncology, Vol. 14, 1329696. https://doi.org/10.3389/fonc.2024.1329696

Grossman, R., Nossek, E., Sitt, R., Hayat, D., Shahar, T., Barzilai, O., Ram, Z. (2013). Outcome of elderly patients undergoing awake-craniotomy for tumor resection. Annals of Surgical Oncology, Vol. 20, No. 5, pp. 1722–1728.

Heiland, D.H., Haaker, G., Watzlawick, R., Delev, D., Masalha, W., Franco, P., Schnell, O. (2018). One decade of glioblastoma multiforme surgery in 342 elderly patients: What have we learned. Journal of Neuro-Oncology, Vol. 140, No. 2, pp. 385–391. https://doi.org/10.1007/s11060-018-2964-8

Himic, V., Lu, V.M., Mayrand, R.C. et al. (2026). Awake craniotomy for brain tumor resection in the elderly: An institutional experience. Journal of Neuro-Oncology. https://doi.org/10.1007/s11060-026-05421-w

Hu, L.S., Ning, S., Eschbacher, J.M., Gaw, N., Dueck, A.C., Smith, K.A., Li, J. (2015). Multi-parametric MRI and texture analysis to visualize spatial histologic heterogeneity and tumor extent in glioblastoma. PLoS ONE, Vol. 10, No. 11, e0141506. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0141506

Ius, T., Raffa, G., Aiudi, D., Panciani, P.P., Della Pepa, G.M., Pessina, F., Cavallo, L.M. (2024). From data to practice: Brain meningioma treatment in elderly patients — a survey of the Italian Society of Neurosurgery (SINch) and systematic review and meta-analysis. Neurosurgical Review. https://doi.org/10.1007/s10143-024-02524-8

Kaul, D., Budach, V., Graaf, L., Gollrad, J., Badakhshi, H. (2015). Outcome of elderly patients with meningioma after image-guided stereotactic radiotherapy: A study of 100 cases. BioMed Research International, Vol. 2015, 868401. https://doi.org/10.1155/2015/868401

Kingsly, E.N., Bozkurt, I., Chaurasia, B. (2023). Neuro-navigation: Equipment, tips, and tricks on brain navigated surgery. Indian Journal of Neurosurgery, Vol. 12, No. 3, pp. 193–202. https://doi.org/10.1055/s-0043-1764456

Law, I., Albert, N.L., Arbizu, J. et al. (2019). Joint EANM/EANO/RANO practice guidelines/SNMMI procedure standards for imaging of gliomas using PET with radiolabelled amino acids and [18F]FDG: Version 1.0. European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, Vol. 46, No. 3, pp. 540–557.

Louis, D.N., Perry, A., Wesseling, P. et al. (2021). The 2021 WHO Classification of Tumors of the Central Nervous System: A summary. Neuro-Oncology, Vol. 23, No. 8, pp. 1231–1251. https://doi.org/10.1093/neuonc/noab106

Maas, S.L.N., Stichel, D., Hielscher, T., Sievers, P., Berghoff, A.S., Schrimpf, D., Sahm, F. (2021). Integrated molecular-morphologic meningioma classification: A multicenter retrospective analysis, retrospectively and prospectively validated. Journal of Clinical Oncology, Vol. 39, No. 34, pp. 3839–3852. https://doi.org/10.1200/JCO.21.00784

Ostrom, Q.T., Price, M., Neff, C. et al. (2024). CBTRUS Statistical Report: Primary brain and other central nervous system tumors diagnosed in the United States in 2017–2021. Neuro-Oncology, Vol. 26, Suppl. 4, pp. iv1–iv85.

Pazniokas, J., Gandhi, C., Theriault, B., Schmidt, M., Cole, C., Al-Mufti, F., Santarelli, J., Bowers, C.A. (2021). The immense heterogeneity of frailty in neurosurgery: A systematic literature review. Neurosurgical Review, Vol. 44, No. 1, pp. 189–201. https://doi.org/10.1007/s10143-020-01241-2

Perry, J.R., Laperriere, N., O'Callaghan, C.J. et al. (2017). Short-course radiation plus temozolomide in elderly patients with glioblastoma. The New England Journal of Medicine, Vol. 376, No. 11, pp. 1027–1037. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1611977

Resnick, S.M., Pham, D.L., Kraut, M.A., Zonderman, A.B., Davatzikos, C. (2003). Longitudinal magnetic resonance imaging studies of older adults: A shrinking brain. The Journal of Neuroscience, Vol. 23, No. 8, pp. 3295–3301.

Roa, W., Brasher, P.M.A., Bauman, G. et al. (2004). Abbreviated course of radiation therapy in older patients with glioblastoma multiforme: A prospective randomized clinical trial. Journal of Clinical Oncology, Vol. 22, No. 9, pp. 1583–1588.

Roa, W., Kepka, L., Kumar, N. et al. (2015). International Atomic Energy Agency randomized phase III study of radiation therapy in elderly and/or frail patients with newly diagnosed glioblastoma multiforme. Journal of Clinical Oncology, Vol. 33, No. 35, pp. 4145–4150.

Sanai, N., Polley, M.Y., McDermott, M.W., Parsa, A.T., Berger, M.S. (2011). An extent of resection threshold for newly diagnosed glioblastomas. Journal of Neurosurgery, Vol. 115, No. 1, pp. 3–8. https://doi.org/10.3171/2011.7.JNS10238

Schneider, M., Potthoff, A.L., Scharnböck, E. et al. (2020). Newly diagnosed glioblastoma in geriatric (65+) patients: Impact of patients frailty, comorbidity burden and obesity on overall survival. Journal of Neuro-Oncology. https://doi.org/10.1007/s11060-020-03625-2

Sciancalepore, F., Salemme, S., Valletta, M., Blasi, M.T., Remoli, G., Zamboni, G., Vanacore, N., Canevelli, M. (2026). Frailty and the brain: A narrative review of functional and pathological correlates. Ageing Research Reviews, Vol. 113, 102945. https://doi.org/10.1016/j.arr.2025.102945

UN DESA (2020). World Population Ageing 2020: Highlights. New York: United Nations, Department of Economic and Social Affairs.

Vernooij, M.W., Ikram, M.A., Tanghe, H.L. et al. (2007). Incidental findings on brain MRI in the general population. The New England Journal of Medicine, Vol. 357, No. 18, pp. 1821–1828.

Weller, M., van den Bent, M., Preusser, M. et al. (2021). EANO guidelines on the diagnosis and treatment of diffuse gliomas of adulthood. Nature Reviews Clinical Oncology, Vol. 18, No. 3, pp. 170–186.

WHO. (2021). Decade of Healthy Ageing: Baseline Report (2021–2030). Geneva: World Health Organization.

Wick, W., Platten, M., Meisner, C. et al. (2012). Temozolomide chemotherapy alone versus radiotherapy alone for malignant astrocytoma in the elderly: The NOA-08 randomised, phase 3 trial. The Lancet Oncology, Vol. 13, No. 7, pp. 707–715.

Wu, H., Cheng, Y., Gao, W., Chen, P., Wei, Y., Zhao, H., Wang, F. (2024). Progress in the application of ultrasound in glioma surgery. Frontiers in Medicine, Vol. 11, 1388728. https://doi.org/10.3389/fmed.2024.1388728

Yu, J., Liu, Y., Qu, R., Wang, Z., Zhao, Y., Zhao, Y., Zhou, C. (2023). Evaluation of a clinical pharmacist-led antimicrobial stewardship program in a neurosurgical intensive care unit: A pre- and post-intervention cohort study. Frontiers in Pharmacology, Vol. 14, 1263618. https://doi.org/10.3389/fphar.2023.1263618

Zhu, J., Qiu, X., Ji, C., Wang, F., Tao, A., Chen, L. (2023). Frailty as a predictor of neurosurgical outcomes in brain tumor patients: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychiatry, Vol. 14, 1126123. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1126123

Жүктөөлөр

Жарыяланды

2026-09-13

Кандай шилтеме берүү керек

Акматалиев, А., Дюшеев , Б., Качиев, Н., & Каримов, У. (2026). УЛГАЙГАН ЖАНА КАРЫЛЫК КУРАКТАГЫ АДАМДАРДА БАШ МЭЭНИН СУПРАТЕНТОРИАЛДЫК ШИШИКТЕРИН ДАРЫЛОО: БИОЛОГИЯЛЫК КУРАК КОНЦЕПЦИЯСЫНАН ЖЕКЕЛЕШТИРИЛГЕН ТАКТИКАГА. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы, (3), 21–33. https://doi.org/10.52754/16948610_2026_3_3