ӨСПҮРҮМДӨРДӨ СМАРТФОНДОРДО КАРАҢГЫ РЕЖИМДИ КОЛДОНУУНУН КӨБӨЙҮШҮ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_3_1%20Ачкыч сөздөр:
караңгы режим, көрүү эргономикасы, көк жарык, циркаддык ритмдер, өспүрүмдөр, көздүн чарчоосуАннотация
Смартфондордо караңгы режимди колдонуу акыркы жылдары кеңири жайылып, айрыкча өспүрүмдөр арасында анын көрүү саламаттыгына, окумдуулукка жана циркаддык ритмдерге тийгизген таасири боюнча илимий кызыгуу күч алууда. Караңгы режим салттуу ачык фондун ордуна караңгы фонду жана ачык түстөгү текстти колдонуу менен көздүн чарчоосун азайтуу жана көк жарыктын таасирин төмөндөтүү максатын көздөйт. Бул обзордук макалада караңгы режимди колдонуунун артыкчылыктары жана тобокелчиликтери тууралуу учурдагы илимий далилдер талданат, анын ичинде көздүн чарчоосуна, окумдуулукка, уйкунун сапатына, циркаддык ритмдерге, ошондой эле көрүү органдарынын узак мөөнөттүү өнүгүүсүнө жана миопиянын прогрессиясына тийгизген мүмкүн болгон таасири каралат. Кыска мөөнөттүү пайдалуу жактары (мисалы, көрүү чарчоосунун азайышы) белгиленгени менен, изилдөөлөрдүн жыйынтыктары бирдей эмес жана өспүрүмдөр үчүн узак мөөнөттүү кесепеттер жетиштүү деңгээлде изилдене элек. Макалада караңгы режимди колдонуунун калк арасындагы тенденциялары көрсөтүлүп, чечилбеген маселелер белгиленип, караңгы режимдин узак убакыт колдонулушунун таасирин терең изилдөө үчүн лонгитюддук изилдөөлөрдүн зарылдыгы баса белгиленет.
Библиографиялык шилтемелер
Cha, J., Kim, J., & Byun, H. (2022). Influence of light and dark modes on visual performance and preference for OLED displays. Ergonomics, 65(1), 36–47. https://doi.org/10.1080/00140139.2021.1893476
Chellappa, S. L., Steiner, R., Blattner, P., Oelhafen, P., Götz, T., & Cajochen, C. (2013). Non-visual effects of light on melatonin, alertness and cognitive performance: Can blue-enriched light keep us alert? PLOS One, 6(1), e16429. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0016429
Heath, M., Sutherland, C., Bartel, K., Gradisar, M., Williamson, P., Lovato, N., & Micic, G. (2014). Does one hour of bright or short-wavelength filtered tablet screenlight have a meaningful effect on adolescents’ pre-bedtime alertness, sleep, and daytime functioning? Chronobiology International, 31(4), 496–505. https://doi.org/10.3109/07420528.2013.872121
Higuchi, S., Ito, T., Wada, K., Yasukouchi, A., Sato, M., & Ayabe, N. (2022). Impact of evening light from smartphones and tablets on adolescents’ circadian physiology: Laboratory and field experiments. Journal of Physiological Anthropology, 41(1), Article 3. https://doi.org/10.1186/s40101-022-00279-2
Israilova, D.K., Islanova, A.O. (2026). Characteristics of Healthy Lifestyle Among 8th and 11th Grade Schoolchildren. Open Journal of Eurasian Issues, 2, 1-10. https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.2.1
Lin, Z., Gong, J., Yan, X., Zhu, X., & Wu, L. (2018). Blue light induced retinal oxidative stress tolerance is mediated through SIRT6 activation in human retinal pigment epithelial cells. Redox Biology, 20, 351–360. https://doi.org/10.1016/j.redox.2018.10.006
Manohar, S. G., & Plainis, S. (2023). Dark mode on visual ergonomics and reading behaviour. Displays, 73, 102085. https://doi.org/10.1016/j.displa.2022.102085
Oh, J. H., Yoo, H., Park, H. K., & Do, Y. R. (2022). Blue light hazard and circadian effect through display systems between light and dark modes. Journal of Display Technology, 18(5), 419–429. https://doi.org/10.1109/JDT.2021.3139042
Ophir, Y. (2019, June 7). First iPhone dark mode impressions: Less eye strain, increased battery life, and sleek aesthetics. AppleInsider. https://appleinsider.com/articles/19/06/07/first-iphone-dark-mode-impressions-less-eye-strain-increased-battery-life-and-sleek-aesthetics
Souman, J. L., Borra, T., de Goijer, I., Fang, X., Sun, D., Vlaskamp, B. N., & Lucassen, M. P. (2018). High contrast for large displays by adaptive luminance, illuminance and colour. In Proceedings of the 2018 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (Paper 203). https://doi.org/10.1145/3173574.3174179
Stewart, C. (2022). Dark modes: Shedding light on possible concerns. British Journal of Ophthalmology. Advance online publication. https://doi.org/10.1136/bjophthalmol-2021-320490
Taylor, K. (2021, October 26). Some 37% of smartphone users don’t know what “dark mode” is. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/fact-tank/2021/10/26/some-37-of-smartphone-users-dont-know-what-dark-mode-is
Vogels, E. A. (2021). Digital life in 2025: In the future, everyone will be famous to 15 people. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/
Warren, T. (2022, June 7). Over 80 percent of iOS 15 users enable dark mode. The Verge. https://www.theverge.com/2022/6/7/23156868/ios-15-dark-mode-enabled-wwdc-2022
Zhou, J., Zhang, J., Zhao, H., Li, X., Zhang, N., Li, S., Qu, J. (2022). The possible pathological mechanism of blue hazard free lenses on human retinal pigment epithelial cells. Journal of Photochemistry and Photobiology B: Biology, 229, 112500. https://doi.org/10.1016/j.jphotobiol.2021.112500
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2026 Иметкул Исмаилов , Роман Калматов, Абхай Раж Чаухан, Айжан Оморова, Эртегин Байгашкаев , Тимур Пайзилдаев, Искендербек Абдирайимов
