КРИПТОРХИЗМДИН ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫК МОДЕЛИНДЕ ДИФФЕРЕНЦИЯЛАНБАГАН СЕРТОЛИ КЛЕТКАЛАРЫН АЛЛОГЕНДИК ТРАНСПЛАНТАЦИЯЛОО АРКЫЛУУ СПЕРМАТОГЕНЕЗДИ КАЛЫБЫНА КЕЛТИРҮҮ: АДАБИЯТКА ОБЗОР

Авторлор

  • Эмир Жамынчиев Ош мамлекеттик университети
  • Роман Калматов Ош мамлекеттик университети
  • Иметкул Исмаилов Ош мамлекеттик университети
  • Жоомарт Зубаиров Ош мамлекеттик университети
  • Эртегин Байгашкаев Ош мамлекеттик университети
  • Тимур Пайзилдаев Ош мамлекеттик университети
  • Искендербек Абдирайимов Ош мамлекеттик университети

DOI:

https://doi.org/10.52754/16948610_2026_2_7%20

Ачкыч сөздөр:

крипторхизм, сперматогенез, сертоли клеткалары, сперматогониалдык өзөк клеткалары, клеткалык терапия

Аннотация

Маанилүүлүк. Крипторхизм эркек жыныс системасынын эң кеңири таралган тубаса аномалияларынын бири болуп саналат жана сперматогенездин бузулушуна жана эркек тукумсуздугуна алып келүүчү негизги себептердин бири болуп эсептелет. Хирургиялык жана гормоналдык дарылоодогу жетишкендиктерге карабастан, бейтаптардын олуттуу бөлүгүндө сперматогенездин толук калыбына келиши камсыздалбай келет. Илимий маалыматтар крипторхизмге байланышкан тукумсуздуктун патогенезинде жыныс клеткаларынын эрте өнүгүүсүнүн бузулушу жана Сертоли клеткаларынын дисфункциясы негизги роль ойной тургандыгын көрсөтөт. Акыркы жылдары регенеративдик жана клеткалык терапия ыкмалары, айрыкча Сертоли клеткаларына жана сперматогониалдык өзөк клеткаларына негизделген ыкмалар, сперматогендик микрочөйрөнү калыбына келтирүүнүн келечектүү багыттары катары каралууда. Бул адабий обзордо сперматогенездин физиологиясы, Сертоли клеткаларынын ролу, крипторхизмдин патофизиологиясы, ошондой эле Сертоли клеткаларын жана сперматогендик өзөк клеткаларын трансплантациялоого байланышкан эксперименталдык жана клиникалык изилдөөлөрдүн учурдагы абалы жалпыланат.

Библиографиялык шилтемелер

Avarbock, M. R., et al. (2020). Cryopreservation of spermatogonial stem cells. Reproduction, 159(5), R201–R210. https://doi.org/10.1530/REP-19-0564

Brinster, R. L., & Zimmermann, J. W. (1994). Spermatogenesis following male germ-cell transplantation. Proceedings of the National Academy of Sciences, 91(24), 11298–11302. https://doi.org/10.1073/pnas.91.24.11298

Dufour, J. M., Hemendinger, R., Halberstadt, C. R., Gores, P., & Korbutt, G. S. (2010). Sertoli cells and immune privilege. Nature Reviews Immunology, 10(1), 8–19. https://doi.org/10.1038/nri2682

Fauser, B. C. J. M., et al. (2016). Autologous spermatogonial stem cell transplantation in patients with cancer. The Lancet, 387(10029), 2521–2523. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)00310-4

França, L. R., & Russell, L. D. (1998). The testis of domestic animals. Journal of Andrology, 19(5), 536–550.

Gendrel, D., & Job, J. C. (1988). Endocrine abnormalities in cryptorchidism. Journal of Pediatrics, 113(2), 370–375.

Griffith, T. S., Brunner, T., Fletcher, S. M., Green, D. R., & Ferguson, T. A. (1995). Fas ligand–induced apoptosis as a mechanism of immune privilege. Science, 270(5239), 1189–1192. https://doi.org/10.1126/science.270.5239.1189

Griswold, M. D. (2016). Spermatogenesis: The commitment to meiosis. Physiological Reviews, 96(1), 1–17. https://doi.org/10.1152/physrev.00013.2015

Handel, M. A., & Schimenti, J. C. (2010). Genetics of mammalian meiosis. Annual Review of Genetics, 44, 105–133. https://doi.org/10.1146/annurev-genet-102209-163731

Hermann, B. P., et al. (2012). Spermatogonial stem cell transplantation into rhesus testes regenerates spermatogenesis producing functional sperm. Cell Stem Cell, 11(5), 715–726. https://doi.org/10.1016/j.stem.2012.07.017

Huff, D. S., Fenig, D. M., Canning, D. A., Carr, M. G., & Zderic, S. A. (2001). Abnormal germ cell development in cryptorchidism. Hormone Research, 55(1), 11–17. https://doi.org/10.1159/000049973

Hutson, J. M., Balic, A., Nation, T., & Southwell, B. (2010). Cryptorchidism. Seminars in Pediatric Surgery, 19(3), 215–224. https://doi.org/10.1053/j.sempedsurg.2010.04.003

Kanatsu-Shinohara, M., et al. (2018). Biocompatible scaffolds for spermatogonial stem cell transplantation. Biomaterials, 156, 50–59. https://doi.org/10.1016/j.biomaterials.2017.11.019

Korbutt, G. S., Elliott, J. F., Ao, Z., Smith, D. K., Warnock, G. L., & Rajotte, R. V. (2000). Sertoli cells exert immunomodulatory effects on transplanted islets. Cell Transplantation, 9(4), 415–420. https://doi.org/10.1177/096368970000900401

Kubota, H., & Brinster, R. L. (2008). Spermatogonial stem cells. Biology of Reproduction, 79(3), 418–427.

Li, Z., et al. (2022). Artificial intelligence in the cultivation of spermatogonial stem cells. Frontiers in Cell and Developmental Biology, 10, 843921. https://doi.org/10.3389/fcell.2022.843921

Lukina, N. V. (2019). Environmental factors affecting spermatogenesis. Environmental Health Perspectives, 127(9), 96001. https://doi.org/10.1289/EHP3657

Malolina, E. A., & Kulibin, A. Y. (2012). Transplantation of Sertoli cells in the treatment of cryptorchidism. Experimental and Clinical Transplantation, 10(4), 309–316.

Mruk, D. D., & Cheng, C. Y. (2015). Sertoli–Sertoli and Sertoli–germ cell interactions and their significance in germ cell movement in the seminiferous epithelium during spermatogenesis. Endocrine Reviews, 36(1), 1–45. https://doi.org/10.1210/er.2014-1036

Nagano, M. C., et al. (2003). Transplantation of testis germ cells in mammals. Reproduction, 125(3), 277–286.

O’Donnell, L. (2020). Mechanisms of spermiogenesis and regulation of sperm maturation. Physiological Reviews, 100(3), 1225–1286. https://doi.org/10.1152/physrev.00051.2018

Ogawa, T., Dobrinski, I., & Brinster, R. L. (1999). Recipient preparation is critical for spermatogonial transplantation. Biology of Reproduction, 60(4), 963–969.

Rudenko, M. A. (2018). Molecular regulation of spermatogonial stem cells. Reproductive Biology, 18(4), 347–355.

Sato, T., et al. (2006). In vitro production of functional sperm. Nature, 441(7091), 321–324. https://doi.org/10.1038/nature04678

Schlatt, S., et al. (1999). Germ cell transplantation into the primate testis. Human Reproduction, 14(1), 144–150.

Shinohara, T. (2003). Spermatogonial stem cell self-renewal and development. Annual Review of Cell and Developmental Biology, 19, 547–570. https://doi.org/10.1146/annurev.cellbio.19.111301.112106

Smith, L. B., & Walker, W. H. (2014). The regulation of spermatogenesis by Sertoli cells. Annual Review of Physiology, 76, 271–297. https://doi.org/10.1146/annurev-physiol-021113-170314

Sofikitis, N., et al. (1999). Germ cell transplantation and spermatogenesis. Human Reproduction Update, 5(4), 366–377.

Wu, Y., et al. (2015). CRISPR/Cas9-mediated genome editing in human spermatogonial stem cells. Cell Stem Cell, 17(4), 450–460. https://doi.org/10.1016/j.stem.2015.09.007

Zakharova, E. V. (2017). Genetic regulation of meiosis in spermatogenesis. Russian Journal of Genetics, 53(6), 643–652.

Жүктөөлөр

Жарыяланды

2026-06-30

Кандай шилтеме берүү керек

Жамынчиев , Э., Калматов , Р., Исмаилов , И., Зубаиров , Ж., Байгашкаев , Э., Пайзилдаев , Т., & Абдирайимов , И. (2026). КРИПТОРХИЗМДИН ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫК МОДЕЛИНДЕ ДИФФЕРЕНЦИЯЛАНБАГАН СЕРТОЛИ КЛЕТКАЛАРЫН АЛЛОГЕНДИК ТРАНСПЛАНТАЦИЯЛОО АРКЫЛУУ СПЕРМАТОГЕНЕЗДИ КАЛЫБЫНА КЕЛТИРҮҮ: АДАБИЯТКА ОБЗОР. Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы, (2), 101–116. https://doi.org/10.52754/16948610_2026_2_7

Саны (чыгарылыш)

№ 2 (2026): Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы

Бөлүм

МЕДИЦИНА

Лицензия

Copyright (c) 2026 Эмир Жамынчиев , Роман Калматов , Иметкул Исмаилов , Жоомарт Зубаиров , Эртегин Байгашкаев , Тимур Пайзилдаев , Искендербек Абдирайимов

Лицензия Creative Commons

Бул эмгек Creative Commons лицензиясы менен жеткиликтүү «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Коммерциялык эмес максатта колдонуу») 4.0 Жалпы дүйнөлүк.

Бул автор(лор)дун эң көп окулган макалалары