АЙМАКТЫК СООДА МАМИЛЕЛЕР СИСТЕМАСЫНДА КАРАКАЛПАК КӨПӨСЧҮЛҮГҮНҮН КАЛЫПТАНЫШЫ ЖАНА ИШМЕРДҮҮЛҮГҮ (XIX К. ЭКИНЧИ ЖАРЫМЫ – XX К. БИРИНЧИ ЖАРЫМЫ)
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2025_4_8Ачкыч сөздөр:
Каракалпак соодагерлери, соода мамилелери, Каракалпакстан, Борбордук Азия, 19-20-кылымдар, базар, ишкердик, майда жана ири соодагерлер, соода жолдоруАннотация
Бул изилдөөнүн актуалдуулугу 19-кылымдын экинчи жарымы – 20-кылымдын биринчи чейрегиндеги каракалпак соодагерлеринин кесиптик ишмердүүлүгү орус тарыхнаамасында жетишсиз изилденип калгандыгы менен аныкталат. Бул макалада аймактагы бул социалдык топтун калыптанышы жана анын соода мамилелерин өнүктүрүүдөгү ролу каралат. Иштин максаты - каракалпак көпөстөрүнүн ишкердик чөйрөсүн өнүктүрүүгө жана аймактын социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө кошкон салымын аныктоо. Архивдик материалдардын, революцияга чейинки булактардын, тарыхна-малык изилдөөлөрдүн негизинде соодагерлер табынын социалдык-экономикалык функциялары, анын жергиликтүү калк жана мамлекеттик органдар менен өз ара байланышынын өзгөчөлүктөрү талданат. Макаланын илимий жанылыгы каракалпак көпөстөр табынын коомдук-профессионалдык түзүлүшүн ар тараптуу изилдөө. Автор каракалпак көпөстөр табынын калыптануусунун спецификалык өзгөчөлүктөрүн, анын соода-экономикалык системасынын трансформациясындагы салымын, ошону менен бирге аймактын орус жана эл аралык соода системасына интеграциялануу жараянын көрсөтүүгө аракет кылат. Изилдөөдө пайдаланылган материалдар Каракалпакстандын агрардык системанын өнүгүүсү жана аймактын чарба жүргүзүүнүн индустриалдык формаларына өтүү мезгилиндеги социалдык-экономикалык тарыхын толугураак чагылдырууга мүмкүнчүлүк берет.
Библиографиялык шилтемелер
Абашин С.Н. (2001). “Чай в Средней Азии. История напитка в XVIII-XIX вв.” Отв. ред. С.А. Арутюнов, Т.А. Воронина. Традиционная пища как выражение этнического самосознания. (с.204-230). Москва: Наука.
Айымбетов, Қаллы. (1988). Ҳалық даналығы. Өткен күнлерден елеслер. Нѳкис: Каракалпакстан.
Досумов, Я.М. (1960). Очерки истории Каракалпакской АССР. 1917-1927. Ташкент: Наука.
Камалов, С.К. (1971). Борьба трудящихся Каракалпакии против социального и колониального гнета (1873 - февр. 1917). Ташкент: Фан.
Қарақалпақстан АССРы тарийхы. (1975). Нѳкис: Каракалпакстан.
Пален, К.К. (1911). Материалы к характеристике народного хозяйства в Туркестане. Часть 1. Санкт-Петербург: Сенатская. Типография.
Перещерева, Е.М. (1959). Гончарное производство Средней Азии. Москва: Академия наук СССР.
Риза Кули Мирза. (1875). Краткий очерк Аму Дарьинской области. С.-Петербург.
Сарыбаев, К. (1972). Аграрный вопрос в Каракалпакии. Нѳкис: Каракалпакстан.
Сулайманов, Ж. (2024). История развития хлопка в кыргызстане: постколониальный аспект. Вестник Ошского государственного университета, (3), 85–95. https://doi.org/10.52754/16948610_2024_3_8
Танирберенова К. (2018). “Социально-экономические отношения в Каракалпакстане во второй половине XIX века”. Universum: Общественные науки: электрон. научн. журн. No 11-12 (51).
Уббиниязов, Ж. “Капиталистические отношения в Каракалпакии (конец XIX- начало XX в.)”. Рукописный фонд ФБ ККОАНРУз.
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2025 Гульназ Акимниязова
##plugins.generic.dates.accepted## 2025-12-29
##plugins.generic.dates.published## 2025-12-29
