ТИКЕ ЧЕТ ӨЛКӨЛҮК ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫН ЭКОНОМИКАЛЫК ӨСҮШКӨ ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ: КЫРГЫЗСТАНДЫН МИСАЛЫНДА
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2025_4_15%20Ачкыч сөздөр:
Тике чет өлкөлүк инвестициялар, Экономикалык өсүш, Кыргызстан, Грэнжер себептүүлүк тести, Инвестициялык саясат, Инвестициялык климатАннотация
Макалада тике чет өлкөлүк инвестициялардын жана Кыргызстандын экономикалык өсүшүнүн ортосундагы себептик байланыш Грэнджер тестинин жардамы менен талданат. Изилдөө үчүн 1995–2024-жылдар аралыгындагы маалыматтар колдонулган. Изилдөөнүн максаты — тике чет өлкөлүк инвестициялардын экономикалык өсүштү стимулдаштыруучу фактор катары маанисин баалоо жана инвестициялар менен өсүштүн ортосунда себептик байланыштын бар-жогун текшерүү. Жыйынтыктар экономикалык өсүш жаңы инвестицияларды тартууга өбөлгө түзөрүн көрсөтүп, кайтарым байланыш бар экенин тастыктады б.а. макроэкономикалык кырдаалдын жакшырышы өлкөнүн инвестициялык жагымдуулугун жогорулата тургандыгын байкоого болот. Ошондой эле тике чет өлкөлүк инвестициялардын өсүштү стимулдаштыруудагы потенциалы изилденип, инвестициялык саясаттын натыйжалуулугун баалоого жана инвесторлорду мамлекеттик колдоонун артыкчылыктуу багыттарын аныктоого мүмкүнчүлүк түзүлөт. Алынган маалыматтардын негизинде Кыргызстанда туруктуу экономикалык өсүштү камсыз кылууга жана инвестициялык жагымдуу климат түзүүгө багытталган инвестициялык стратегияны түзүү жана өркүндөтүү боюнча практикалык сунуштар берилет. Өзгөчө көңүл чет өлкөлүк инвесторлорду тартууга жана инвестициялардан экономикалык кирешени жогорулатууга багытталган чараларга бурулат.
Библиографиялык шилтемелер
Alfaro, L. (2003). Foreign direct investment and growth: Does the sector matter? Harvard Business School Working Paper, No. 01-083.
Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Ozcan, Ş., & Sayek, S. (2010). Does foreign direct investment promote growth? Exploring the role of financial markets on linkages. Journal of Development Economics, 91(2), 242–256.
Basu, P., Chakraborty, C., Reagle, D. (2003). Liberalization, FDI, and growth in developing countries: A panel cointegration approach. Economic Inquiry, 41(3), 510–516.
Borensztein, E., De Gregorio, J., Lee, J. W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth? Journal of International Economics, 45(1), 115–135.
Blomstrom, M. and Kokko, A. (1998) Multinational Corporations and Spillovers. Journal of Economic Surveys, 12, 247-277. https://doi.org/10.1111/1467-6419.00056
Carkovic, M., Levine, R. (2005). Does foreign direct investment accelerate economic growth? In T. Moran, E. Graham, & M. Blomström (Eds.), Does Foreign Direct Investment Promote Development? (pp. 195–220). Institute for International Economics.
Danja, K.H. (2012). Foreign direct investment and the Nigerian economy. American Journal of Economics, 2(3), 33–35.
De Mello, L.R. (1999). Foreign direct investment-led growth: Evidence from time series and panel data. Oxford Economic Papers, 51(1), 133–151.
Dickey, D.A. and Fuller, W.A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 47, 427-431.
Dickey, D.A. and Fuller, W.A. (1981). Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with Unit Root. Econometrica, 49, 1057-1072. http://dx.doi.org/10.2307/1912517
Dunning, J.H. (1993). Multinational Enterprises and the Global Economy. Addison Wesley, New York.
Enders W., Granger C.W.J. (1998). Unitroot tests and asymmetric adjustment with an example using the term structure if interest rates, J. of Business and Economic Statistics., № 16.
Granger. C.W.J. (1969). Investigating Causal Relations by Econometrics Models and Cross-Spectral Methods. Econometrica, 37(3):424-438.
Kazak, H., Akcan, A. T., İyibildiren, M. (2024). The Relationship Between Economic Growth and Foreign Direct Investment in The Turkic Republics. Sosyoekonomi, 32(62), 157-177. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2024.04.08
Nurbekov, T., Aitbaeva, M. (2022). Determinants of Foreign Direct Investment in Kyrgyzstan: Empirical Evidence. Journal of Asian Development, 9(1), 110–125
Omri, A., Kahouli, B. (2014). The nexus among foreign investment, domestic capital and economic growth: Empirical evidence from the MENA region. Research in Economics, 68(3), 257–263.Qubah Academic Journal, 4(2), 89–104.
Rahmanova, S., Imanalieva, G. (2023). Foreign Direct Investment and Economic Development: Evidence from Kyrgyz Republic. Central Asian Economic Review, 5(3), 57–69.
Romer, P.M. (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98, S. 71-S102. http://dx.doi.org/10.1086/261725
Sinani, Evis Meyer, Klaus E., (2004). Spillovers of technology transfer from FDI: the case of Estonia, Journal of Comparative Economics, Elsevier, vol. 32(3), pages 445-466, September.
Solow, R.M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics, 70, 65-94. https://doi.org/10.2307/1884513
Yalta, A.Y. (2013). FDI and economic growth: The case of Turkey. Journal of Economic Cooperation and Development, 34(2), 93–122.
Zhang, K.H. (2001). Does foreign direct investment promote economic growth? Evidence from China. Journal of Economic Development, 26(2), 45–70.
Исакова, Н. (2019). Тике чет элдик инвестициялардын экономикалык өсүшкө тийгизген таасири: Кыргызстан мисалында (1995–2018). Илимий эмгектер жыйнагы, 4(18), 55–63.
Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети https://stat.gov.kg
Дүйнөлүк банк https://data.worldbank.org/
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2025 Кызжибек Эсенбек кызы , Замира Осконбаева
