КЫРГЫЗСТАНДА УНИВЕРСИТЕТТЕРДИН АВТОНОМИЯСЫН ӨНҮКТҮРҮҮ ЖАНА БИЛИМ БЕРҮҮ СТАНДАРТТАРЫН ТРАНСФОРМАЦИЯЛОО: ЗАМАНДЫН КЫЙЫНЧЫЛЫГЫ ЖАНА АЛАРДЫ ЖЕҢҮҮНҮН ЖОЛДАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948742_1(8)_11-2026Ачкыч сөздөр:
университеттин автономиясы, сапаттуу билим берүү, компетенциялар, окутуунун натыйжалары, билим берүү, стандарты, билим берүү мекемеси, академиялык, административдик жана финансылык автономиясы, жождордун улуттук рейтинги, эл аралык стандарттар, аккредитацияАннотация
Бул макалада тез социалдык-экономикалык өзгөрүүлөрдүн жана ааламдашуу шартында Кыргызстандагы жогорку билим берүү системасынын натыйжалуулугун жогорулатуунун актуалдуу зарылдыгы каралат. Макалада заманбап талаптарды эске алуу менен жогорку окуу жайларынын институттук өз алдынчалыгын өнүктүрүү жана билим берүү стандарттарын трансформациялоо талданат. ЖОЖдордун өз алдынчалыгына бут тоскон негизги тоскоолдуктар, анын ичинде жөнгө салуучу чектөөлөр, институционалдык жетилгендиктин жетишсиздиги жана кадрдык тартыштык талкууланат. Натыйжага багытталган окутууга өтүү жана эл аралык билим берүү мейкиндигине интеграциялануу контекстинде, билим берүү стандарттарынын түзүмүндөгү жана мазмунундагы өзгөрүүлөр да талдоого алынат. Авторлор мыйзамдарды өркүндөтүү, ички башкаруу механизмдерин өнүктүрүү жана педагогикалык кадрларды үзгүлтүксүз даярдоону камсыз кылууну камтыган, орун алган көйгөйлөрдү жоюу боюнча чаралардын комплексин сунушташат. Берилген сунуштар мезгилдин чакырыктарына натыйжалуу жооп берүүгө жөндөмдүү, ийкемдүү жана атаандаштыкка жөндөмдүү жогорку билим берүү системасын түзүүгө багытталган.
Библиографиялык шилтемелер
Алтбах, Ф. Г. (2001). Академическая свобода: международные реалии и вызовы. Высшее образование, 41(1-2), 205–219.
Бердал, Р. О. (1990). Академическая свобода, автономия и подотчетность в университетах Великобритании. Исследования в сфере высшего образования, 15(2), 169–180.
Биггс, Дж., Танг, К. (2011). Обучение для качественного усвоения материала в университете: роль студента (4th ed.). McGraw-Hill Education.
В Кыргызстане зарегистрировано 57 вузов, включая 16 частных (2025). Report.kg. [Электронный ресурс]. URL: https://topnews.kg/obrazovanie/51951-v-kyrgyzstane-zaregistrirovano-57-vuzov-v-tom-chisle-16-chastnyh.html
В Кыргызстане официально представлены обновлённые Государственные образовательные стандарты (2023). UNICEF Кыргызстан. [Электронный ресурс]. URL: https://www.unicef.org/kyrgyzstan/ru/Пресс-релизы/в-кыргызстане-официально-представлены-обновлённые-государственные-образовательные
Кужабекова, А., Хендел, Д. Д., Чепмен, Д. У. (2018). Изменение роли государства в реформировании высшего образования в постсоветских странах: на примере Казахстана. Исследования в области высшего образования, 43(6), 1020–1035.
Мусаев А. (2024). Трансформация высшего образования: модели мировых университетов и перспективы для Кыргызстана Kutbilim.kg. [Электронный ресурс]. URL: https://kutbilim.kg/ru/analytics/inner/transformatsiya-vysshego-obrazovaniya-modeli-mirovyh-universitetov-i-perspektivy-dlya-kyrgyzstana/
ОшГУ получил особый статус (2022). OshSU.kg. [Электронный ресурс]. URL: https://oshsu.kg/ru/news/1019
Пять вузов Кыргызстана получили особый статус. Указ президента (2022). For.kg. Новости Кыргызстана. [Электронный ресурс]. URL: https://www.for.kg/news-774253-ru.html
Сарыбаев Г. (2026) Автономия как условие развития высшего образования. Liter.kz. [Электронный ресурс]. URL: https://liter.kz/avtonomiia-kak-uslovie-razvitiia-vysshego-obrazovaniia-1776102955/
Троицкий Е.Ф., Юн С.М., Погорельская А.М. (2024) Интернационализация высшего образования в Центральной Азии и роль России. Аналитические статьи. Москва: НП РСМД [Электронный ресурс]. URL: https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/analytics/internatsionalizatsiya-vysshego-obrazovaniya-v-tsentralnoy-azii-i-rol-rossii/
Чыныбаев, М. К. (2026). Обеспечение финансовой автономии университетов Кыргызстана: вызовы и перспективы. Кутбилим. [Электронный ресурс]. URL: https://kutbilim.kg/ru/analytics/inner/obespechenie-finansovoy-avtonomii-universitetov-kyrgyzstana-vyzovy-i-perspektivy/
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2026 Эльвира Эскендеровна Саматова, Ирина Александровна Ващенко, Татьяна Анатольевна Золотарева, У Ханг, Аймана Урановна Алиева
