EPIC NARRATIVE AND MYSTICAL WORLDVIEW: SUFI ELEMENTS IN THE EPIC “MANAS”
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948874_2026_1(7)_7%20Keywords:
Manas, Sufism, Kyzyr, the Fourty Chilten, KojosanAbstract
This article analyzes the essence of Islamic and Sufi elements in the epic Manas, which constitutes the spiritual and cultural heritage of the Kyrgyz people, focusing in particular on such figures as Kyzyr, Kyrk Chilten, and Kozhosan. The study examines the historical and cultural sources of religious motifs in the epic, their interaction with folk beliefs, and their connection with concepts of Sufism. It also substantiates the argument that Islamic elements form a stable layer within the epic tradition, as evidenced by differences among various versions of Manas recorded by different narrators. As a result, the epic is shown to be a multilayered text created through the synthesis of the Kyrgyz worldview and Islamic mystical philosophy.
References
Бабаджанов, Б. (1998). Махдум Азам. Ислам на территории бывшей Российской империи, т. I, 69-70. М.: Восточная Литература.
Кадыров, М. (2023). Суфизмдин Манас эпосундагы таасирлери. Scientific Journal of Faculty of Theology, (34), 7-14.
Кайыпов, С. (1995). Кожосан. Манас энциклопедиясы, т. 1, Б.: Кыргыз Энцилкопедиясынын Башкы Редакциясы, 301-б.
“Кызыр”// (1995). Манас Энциклопедиясы, Б.: Кыргыз Энцилкопедиясынын Башкы Редакциясы, 368-б.
Манас эпосу Сагымбай Орозбак уулунун варианты. (2017). т. I, С.: ТММБ.
Манас эпосу Сагымбай Орозбак уулу варианты. (2017). т. III, С.: ТМББ.
Мокеев, А. (2006). Роль суфийских шейхов в распространении исламской религии в Кыргызстане. Journal of Turkic Civilization Studies. Bishkek. 2, 125-136.
Молдобаев И. (1995). Манас: Историко-культурный памятник кыргызов. Б.: Кыргызстан.
Саралаев, Н.К., Тоголоков, А.М. (2012). Кыргыз ойчулдарынын дүйнө таанымына суфизмдин тийгизген таасири. Известия ВУЗов (Кыргызстан), (1), 207-210.
Тримингем, Дж.С. (1989). Суфийские ордены в Исламе. пер. О. Ф. Акимушкина, М.: Наука.
Abdikulova, R. (2014). Kırgız toplumunda sufizm geleneği: Örf-adetlere ve edebiyata yansımaları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 513-531.
Çelebi İ. (1998). Hızır // TDVİA, c. XVII, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 406-409.
Chittick W. C. (2006). Tasavvuf: Kısa Bir Giriş, çev. Turan Koç, İstanbul: İz Yayıncılık.
Demirci M. (1997). Hakikat // TDVİA, c. XV, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 178-179.
Eden J. (2015). A Sufi Saint in Sixteenth-Century East Turkistan: New Evidence Concerning the Life of Khwaja Ishak. Journal of the Royal Asiatic Society, XXV/2, p. 242.
et-Taberî. (2018). Târihu’t-Taberî, c. I, çev. Cemalettin Saylık, Ankara Okulu Yayınları, Ankara.
Ocak A. Y.(1985). İslâm-Türk İnançlarında Hızır Yahut Hızır-İlyas Kültü. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Öngeren R. (2011). Tarikat // TDVİA, c. XXXX, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 95-105.
Schimmel A. (2001). İslam’ın Mistik Boyutları, çev. Ergun Kocabıyık, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Thompson P. (1999). Geçmişin Sesi: Sözlü Tarih, çev. Şehnaz Layıkel, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Tosun N. (2001). Kâsâniyye // TDVİA, c. XXIV, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 532-534.
Tosun N. (2011). Ahmed Kâsânî // TDVİA, c. XXIV, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 531-532.
Tosun N. (2015). Bahâeddîn Nakşbend: Hayatı, Görüşleri, Tarikatı, İstanbul: İnsan Yayınları.
Uludağ S. (1998). Hızır: Tasavvuf ve Halk İnancı // TDVİA, c. XVII, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 409-411.
Uludağ S. (2003). Marifet // TDVİA, c. XXVIII, Ankara: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 54-56.
Uludağ S. (2017). Velî // TDVİA, c. XXXXIII, İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, s. 25-28.
Yesevî, H.A. (2017). Dîvân-ı Hikmet, ed. Mustafa Tatcı. Ankara: Hoca Ahmet Yesevî Uluslararası Üniversitesi Yayınları.
