ТУРУКТУУ ӨНҮГҮҮ СТАНДАРТТАРЫН ИШКЕ АШЫРУУ КОНТЕКСТИНДЕ КӨМҮР КАЗУУ ЧЫГЫМДАРЫН ЭСЕПКЕ АЛУУНУН МЕТОДИКАЛЫК ЫКМАЛАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_1(8)_17%20Ачкыч сөздөр:
экологиялык узак мөөнөттүү активдер, туруктуу өнүгүү, ESG, жерди рекультивациялоо, резервдер, болжолдуу милдеттенмелер, IFRS S1, S2, көмүр өнөр жайыАннотация
Бул макалада Кыргыз Республикасындагы көмүр казуучу компаниялардын чыгымдарды эсепке алуу системасын глобалдык туруктуу өнүгүү (АСБ) принциптерине өтүү контекстинде трансформациялоонун учурдагы методологиялык ыкмалары каралат. Макалада учурдагы методологиялык боштук жана улуттук экологиялык мыйзамдар менен финансылык отчеттуулук практикасынын ортосундагы ажырым кеңири талданат, бул кыргыз компанияларынын эл аралык инвестициялык коомчулукка интеграцияланышына тоскоол болот.
IAS 37 концепцияларын терең талдоонун негизинде, фрагменттелген учурдагы чыгымдарды эсепке алуудан жашоо циклинин чыгымдарды эсептөө (ЖЧК) моделине өтүүнүн маанилүү зарылдыгы негизделет. Эсептелген жана шарттуу милдеттенмелерди айырмалоого, ошондой эле резервдер аркылуу пайданы манипуляциялоо тобокелдиктерин азайтууга өзгөчө көңүл бурулат.
Практикалык чечим катары авторлор бузулган жерлерди рекультивациялоо үчүн резервдерди түзүү, дисконттоо жана "бошотуу" үчүн эң ыктымалдуу натыйжа ыкмасын жана активдердин амортизациясынын өндүрүш бирдиги ыкмасын колдонуу менен комплекстүү эсептөө жана колдонуу моделин иштеп чыгышты жана сунушташты. Сунушталган куралдар топтому көмүр казуучу компанияларга ачык-айкын "жашыл" өндүрүш чыгымдарын түзүүгө, туруктуу финансылык натыйжаларды камсыз кылууга жана экологиялык милдеттенмелерди жашыруун экономикалык жүктөн Кыргызстандын тоо-кен тармагынын узак мөөнөттүү туруктуулугунда жана санариптештирүүсүндө башкарылуучу факторго айландырууга мүмкүндүк берет.
Библиографиялык шилтемелер
Закон Кыргызской Республики «О недрах» от 19 мая 2018 года № 49
Налоговый кодекс Кыргызской Республики от 18 января 2022 года № 3
МСФО (IFRS) 6 «Разведка и оценка запасов минеральных ресурсов»
МСФО (IAS) 37 «Резервы, условные обязательства и условные активы»
Соколов, Я. В. Бухгалтерский учет: от истоков до наших дней : учеб. пособие для вузов / Я. В. Соколов. — М. : Аудит, ЮНИТИ, 1996. — 638 с.
Бивер, У. Финансовая отчетность: революция в учете / У. Бивер ; пер. с англ. — М. : Финансы и статистика, 2004. — 256 с.
Гетьман, В. Г. Совершенствование учета резервов и условных обязательств в соответствии с МСФО / В. Г. Гетьман // Международный бухгалтерский учет. — 2014. — № 15.
Раимбердиев Б.С., Дамирбек к Г. Кыргызстанда экологиялык эсепти өнүктүрүү көйгөйлөрү // Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана № 9, 2023. DOI:10.26104/NNTIK.2023.84.33.025
Раимбердиев, Б. С. Экологические внеоборотные активы как фактор устойчивого развития в условиях цифровизации / Б. С. Раимбердиев // Экономика и бизнес: теория и практика. – 2026. – № 3(133). – С. 246-251. – DOI 10.24412/2411-0450-2026-3-246-251. – EDN VWNZUH.
Кыргызстандагы “жашыл насыянын” учурдагы тенденциялары жана алардын эсеби / Б. С. Раимбердиев, Б. Ш. Нурбаев, А. Б. Турдубаева, Э. Абжапар Уулу // Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Экономика. – 2024. – No. 1(4). – P. 106-111. – DOI 10.52754/16948734_2024_1(4)_15. – EDN OSPUWE.
Жүктөөлөр
Жарыяланды
Кандай шилтеме берүү керек
Саны (чыгарылыш)
Бөлүм
Лицензия
Copyright (c) 2026 Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Экономика
