АУДИТТЕГИ ЖАСАЛМА ИНТЕЛЛЕКТ: ЖЕТИШКЕНДИКТЕР МЕНЕН ТОБОКЕЛДИКТЕРДИН ОРТОСУНДА
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948610_2026_1(8)_15%20Ачкыч сөздөр:
жасалма интеллект, аудит, санариптик трансформация, машиналык окутуу, чоң маалыматтар, кесиптик пикир, аудит тобокелдиктери, жөнгө салууАннотация
Бул макалада жасалма интеллект (ЖИ) технологияларынын таасири астында аудитордук ишмердүүлүктүн трансформациясынын комплекстүү талдоосу берилген. Аудитте ЖИ колдонуунун негизги багыттары, анын ичинде күнүмдүк процедураларды автоматташтыруу, чоң маалыматтарды талдоо, маанилүүлүктү баалоо жана аномалияларды аныктоо каралат. ЖИни ишке ашыруу менен байланышкан негизги кыйынчылыктар жана тобокелдиктер, анын ичинде технологиялык, жөнгө салуучу, этикалык жана персоналдык көйгөйлөр системалаштырылган. Алгоритмдин ачыктыгы, маалыматтардын сапаты жана аудитордун кесиптик жоопкерчилиги маселелерине өзгөчө көңүл бурулган. Заманбап илимий адабияттарды талдоо жана ири аудитордук фирмалардын практикалык тажрыйбасынын негизинде аудитте ЖИни өнүктүрүүнүн келечектүү багыттары негизделген. ЖИ аудитордун кесиптик пикирин колдоо куралы катары кызмат кылган, ал эми акыркы тыянактар жана жоопкерчилик адамдарда калган гибриддик моделдин зарылдыгы жөнүндө тыянак чыгарылган.
Библиографиялык шилтемелер
Абытаева, А. М. (2025). Влияние искусственного интеллекта на аудит в банковской сфере: возможности и угрозы. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.15497110
Банк России. (2025). Итоги заседания Экспертного совета по регулированию, методологии внутреннего аудита, внутреннего контроля и управления рисками.
Варданян, С. А., Немченко, А. В., Чернованова, Н. В. и Шемет, Е. С. (2025). Искусственный интеллект в аудиторской деятельности: возможности и вызовы. Аудитор, 11(5), 12–16.
Варданян, С. А., Немченко, А. В., Чернованова, Н. В. и Шемет, Е. С. (2025). Применение искусственного интеллекта при оценке существенности в аудите: риски и возможности. Журнал «Северо-Западный федеральный», 22–27.
Казакова, Н. А. и Мурадов, А. А. (2025). Концептуальные и прикладные аспекты использования цифровых технологий в аудиторской деятельности. Учет. Анализ. Аудит.
Курныкина, О. В. (2023). Аудит в условиях цифровизации: проблемы и перспективы. Аудитор, 9 (5), 8–14.
Мегапьютер. (2026). ИИ в аудите: тренд Gartner на 2026 и как PolyAnalyst превращает вызовы в возможности.
Счетная палата РФ. (2026). Материалы пресс-конференции о тенденциях и перспективах развития госаудита.
Ташкулова, Г. Б. (2023). Практика достижения разумной уверенности в аудите. Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана. https://elibrary.ru/item.asp?id=63359691
Ташкулова, Г.Б., Кадырмат, у. И. (2023). Теория и практика процедур сбора аудиторских доказательств. https://elibrary.ru/item.asp?id=63359692
Финансовый университет при Правительстве РФ. (2025). Искусственный интеллект в аудите: как меняется профессия и что мешает трансформации [Аналитический обзор].
Цифровая трансформация аудита: современные вызовы, технологические перспективы и методологическая адаптация. (2026). Journal of Management, Economics and Marketing, 104–109.
Baharom, Z. (2025). The transformative role of artificial intelligence in internal auditing: A critical review. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 9(6), 2953–2966.
Fieldguide. (2025). AI’s promise meets a reality check: 83% of audit leaders struggle to bridge AI vision and execution.
Gartner. (2026). Survey shows audit departments are embracing AI and data analytics to drive innovation in 2026.
Kokina, J., Blanchette, S., Davenport, T. H., & Pachamanova, D. (2025). Challenges and opportunities for artificial intelligence in auditing: Evidence from the field. International Journal of Accounting Information Systems, 56, Article 100107.
Kulueva, C.R., Tashkulova, G.B., Cholbaeva, S.Z., Kulova, E.U., Orozbekov, M.O. (2023). Issues of Interaction Between the Labor Market and the System of Higher Professional Education in Training ESG Specialists for the Regions of Kyrgyzstan. In: Popkova, E.G., Sergi, B.S. (eds) ESG Management of the Development of the Green Economy in Central Asia. Environmental Footprints and Eco-design of Products and Processes. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-46525-3_31
Law, K. K. F. (2025). Taming the machine: Managing GenAI’s hallucination risk in audit. ISCA Chartered Accountants Lab.
Lin, T. L. J., & Maginnis, J. (2025). Generative AI and edge AI in auditing: Insights from academia and practice. Current Issues in Auditing. Advance online publication. https://doi.org/10.2308/CIIA-2024-040
