АЗЫРКЫ УЧУРДАГЫ КЫРГЫЗСТАН МЕНЕН КАЗАКСТАНДЫН СУУ РЕСУРСТАРЫН ЖАНА АЙЛАНА ЧӨЙРӨНҮ КОРГООНУ БАШКАРУУ ТАРМАГЫНДАГЫ ӨЗ АРА МАМИЛЕЛЕРИ
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948653_2026_1_17Ачкыч сөздөр:
Кыргызстан, Казакстан, трансчек ара суу ресурстары, Чу, Талас, экологиялык коопсуздук, климаттын өзгөрүшү, туруктуу өнүгүүАннотация
Макалада Кыргызстан менен Казакстандын трансчек ара суу ресурстары жана айлана чөйрөнү коргоо тармагындагы эки тараптуу кызматташтыгынын азыркы абалы талданат. Изилдөөнүн максаты — кызматташуу механизмдерин баалоо, Чу жана Талас дарыяларынын бассейндерин биргелешип башкаруунун негизги көйгөйлөрүн аныктоо жана климаттын өзгөрүшү шартында аларды чечүү жолдорун табуу. Өзгөчө көңүл климаттын өзгөрүшү, экосистемалардын деградациясы жана суу керектөөнүн өсүшү менен байланышкан экологиялык чакырыктарга бурулат. Изилдөөнүн методологиялык негизин жалпы илимий жана атайын таануу ыкмалары түзөт, ал эми эмпирикалык база мамлекеттер аралык келишимдерге, комиссиянын жыйын протоколдоруна, министрликтердин жана суу ресурстары комитеттеринин отчетторуна негизделет. Натыйжада, азыркы этаптагы кызматташтык институционалдык түзүмдүн татаалдашы, суу саясатынын экологиялашуусу жана туруктуу өнүгүү принциптерине багытталган жаңы өз ара аракеттенүү моделинин калыптанышы менен мүнөздөлөт.
Библиографиялык шилтемелер
Исаков А.А. (2022). Трансграничные водные ресурсы Кыргызстана: проблемы и перспективы сотрудничества. (сс. 45–52.). Бишкек: Илим
Мырзахметов Б.Т. (2021). Водно‑экологическая безопасность Центральной Азии. (сс. 30–38). Алматы: Қазақ университеті.
Караева Н.Б. (2023). О развитии и перспективе отношений Кыргызстана и Казахстана (сс. 10-12). // Международный журнал гуманитарных и естественных наук. № 10‑4 (85).
Караева Н. (2025). Water resources as a factor of ecological sustainability in forest ecosystems of Kyrgyzstan and Kazakhstan: Challenges and prospects for cooperation //(рр. 181-183). Ukrainian Journal of Forest and Wood Science. Vol. 16, No. 1.
Абдрахманов К.Т. (2021). Экологические аспекты трансграничных водных отношений (сс. 40-47). // Вестник КНУ. № 3.
Жумабаев С.А. (2021). Водная безопасность и устойчивое развитие в Центральной Азии. (сс. 70-85). Бишкек: Полиграфресурс.
Турдубеков А.Б. (2021). Финансирование деятельности Межгосударственной комиссии по рекам Чу и Талас (сс. 89) // Вестник КНУ. № 2.
Жумакадыров Ж.К. (2023). Экологизация водного сотрудничества Кыргызстана и Казахстана (с.116). // Вестник ОшГУ. № 3.
Сейдалиев Н.А. (2022). Экологический компонент водной политики Центральной Азии (с.73). // Научные труды КазНУ. № 1.
Айтжанов М.С. (2023). Климатический фактор в трансграничном водном сотрудничестве (с. 98) // Экология и устойчивое развитие. № 4.
Институт географии НАН КР. (2023). Состояние ледников бассейнов Чу и Талас за 2010–2023 гг. (с.34). Бишкек.
Министерство водных ресурсов и сельского хозяйства Кыргызской Республики. (2022). Отчёт о состоянии и использовании водных ресурсов Кыргызской Республики в 2021 году. (сс. 55-62). Бишкек.
Министерство водных ресурсов и сельского хозяйства Кыргызской Республики. Отчёт о состоянии и использовании водных ресурсов Кыргызской Республики в 2023–2024 гг. (2024). (сс. 60-68). Бишкек.
Комитет по водным ресурсам Республики Казахстан. Современное состояние бассейнов рек Чу и Талас. (2022). (сс. 25-34). Астана.
Комитет по водным ресурсам Республики Казахстан. Национальный доклад о водных ресурсах Республики Казахстан за 2023 год. (2024). (сс. 40-48). Астана.
Wolf A. (2007). Shared Waters: Conflict and Cooperation. (рр. 42-48). Oxford: Oxford University Press.
Zeitoun J., Mirumachi N. (2008). Transboundary water interaction I: Reconsidering conflict and cooperation (рр. 300-305). // International Environmental Agreements. Vol. 8, No. 4.
