"БИР ЖОЛ, БИР ШАРКЕТ” АЛКАГЫНДАГЫ КЫРГЫЗСТАНДА, КЫТАЙДА БИЛИМ БЕРҮҮДӨГҮ ТЕНДЕНЦИЯЛАР
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948653_2026_1_14Ачкыч сөздөр:
билим берүү, система, реформалар, негизги тенденциялар, өзгөчөлүктөр, окшоштуктар, айырмачылыктар, көйгөйлөр, перспективаларАннотация
учурдагы Кыргыз Республикасынын жана Кытай Элдик Республикасынын билим берүү жаатын өнүктүрүүнүн заманбап тенденциялары, биздин өлкөнүн жана Кытай тараптын өзгөчө көңүл бура турган олуттуу маселелеринин бири болуп саналат. Булар кандай тенденциялар жана аларды кантип аныктаса болот? Суроо тегин жерден пайда болгон жок. Анткени бул маселе терең, ар тараптуу кенен изилдөөнү талап кылат. Белгилей кетсек, Кыргыз Республикасынын жана Кытай Эл Республикасынын билим берүү системалары акыркы жылдары олуттуу өзгөрүүлөргө дуушар болуп, дүйнөлүк тенденция¬ларды жана улуттук баалуулуктарды, артыкчылыктарды чагылдырууга аракет кылууда. Кыргыз Республикасында да, Кытай Элдик Республикасында да билим берүүнүн заманбап тенденциялары өлкөнүн инновацияларга, жогорку сапаттагы билимге жана эл аралык интеграцияга, интернационалдаштырууга жана улуттук өзгөчөлүктү бекемдөөгө умту¬луусун чагылдырат. Эки өлкөнүн билим берүү системасындагы заманбап тенденциялар белгилүү чектеги окшоштуктарга ээ – алар билим берүүнүн сапатын жогорулатууга умтулуу ошол элне кезде айырмачылыктар да бар – билим берүү жаатынын идеологиялык компоненти, масштабы жана ресурстары, максаттары жана артыкчылыктары боюнча айырмаланат. Белгилей кетчү жагдай, Кыргызстан менен Кытайдын ортосундагы билим берүү тармагындагы кызматташтыктын алкагында биргелешкен билим берүү жана илимий долбоорлор ишке ашырылып, бул багыттарда эки өлкөнүн ортосундагы байланышты чыңдоого тиешелүү өбөлгөлөр түзүлүүдө. Кытайдын “Бир кур, бир жол” амбициялуу долбоорунун контекстинде Кыргызстан менен Кытайдын кызматташтыгы абдан чоң жана пайдалуу, келечектүү өнүгүү перспективасына ээ экендиги талашсыз. Демек, биздин изилдөөбүздүн обьектиси, максаты жана милдети эки өлкөнүн билим берүү жаатындагы негизги тенденциялары болуп эсептелет.
Библиографиялык шилтемелер
Концепция развития образования в Кыргызской Республике на 2021-2030 гг. -Биш¬кек, 2021; Официальный сайт Министерства образования и науки Кыргызской Республики: https://edu.gov.kg/; Образование для 21 века в Кыр-гызстане: современные реалии и дорожная карта системных реформ//https:// ucentral-asia.org/ru/publikafii/2021/april/obrazovanie-dlya-21-veka-v-kyrgyzstane -sovremennye-realii-i-dorozhnaya-karta-sistemnykh-reform; Официальный сайт Национального статистического комитета Кыргызской Республики: https:// stat.gov.kg/en/; Кыргызская академия образования: https://www.4icu.org/ reviews/ 13419.htm - на сайте академии публи¬куются научные исследования и методические разра ботки по вопросам образования. Информационный портал "Билим.kg": https://bilim.gov.kg/ - новостной портал, освещающий события и тен¬ден¬ции в сфере образования Кыргызстана.
У Цзяхэн. Тенденции и перспективы развития высшего образования в Китае//НИР. Социально-гуманитар¬ные исследования и технологии (№ 4(45), 2023). –С.91-95; Гулева М.А. Основные тенденции развития негосу¬дар¬ствен-ного образования в КНР в XXI веке//Вестник СПбГУ. Востоковедение и африканистика. 2022. Т.14. Вып.2. –С.176-192; Дэн Тао. Новые тен¬денции раз-вития высшего образования КНР в условиях пандемии COVID-19// Казанский педагогический журнал №1,2023. –С. 186-193; Современные тенденции разви-тия нацио¬нальных систем образования (на примере Китайской Народной Республики)//https:// cyberleninka.ru/article/n/Sovre¬mennye-tendentsii-razvitiya-natsionalnyh-sistem-obrazovaniya-na-primere-kitayskoy-narodnoy-respubliki; Раз- витие системы образования в КНР: проблемы и пути их решения//https://cyber- leninka.ru/article/n/razvitie-sistemy-obrazovaniya-v-knr-prob¬lemy-i-puti-ih-reshe niya; Краткий анализ образовательной политики КНР/https:¬//¬cyberlenin ka.ru/ article/n/kratkiy-analiz-obrazovatelnoy-politiki-knr; Шаосюе Цзя. Реализация за-кона КНР «О выс¬шем обра¬зовании» в Китае: достижения, проб¬лемы и пути решения //Lex russica. -2023. -Т.76. -№8. -С.109-122. -DOI:10.17803/1729-5920. 2023.201.8.109-122; Образование в Китайской народной республике //Жэнь¬минь жибао /Архив. Режим доступа: http://russian. people.com.cn/ other/jiaoyu. html]29.03.2015]; Ван Сюемэй, Чжао Ханьцин, Тянь Айся. Науч но обосно-ванный анализ выполнимости развития сотрудничества в области выс¬шего образования между Китаем и Кыргызстаном//История и педагогика естество-знания. 1-2024. –С.77-86; Сотрудничество в образовании занимает особое место в отношениях КР и КНР// https://www.vb.kg/ doc/ 439594_sotrydni- chestvo_v_obrazovanii_ zanimaet_osoboe_mesto_v_ otnosheniiah_kr_i_knr.html
