САЛТТУУ ЖАНА ЗАМАНБАП КООМДОГУ АДИЛЕТТҮҮЛҮК: ФЕРГАНА ӨРӨӨНҮНҮН МИСАЛЫНДА
DOI:
https://doi.org/10.52754/16948823_2026_1(7)_15Ачкыч сөздөр:
адилеттүүлүк, салт, адат укугу, жамааттык жоопкерчилик, аксакалдар соту, махалла, Фергана өрөөнү, социалдык трансформацияАннотация
Макалада адилеттүүлүк түшүнүгүнүн салттуу жана заманбап формалары Фергана өрөөнүнүн социалдык-маданий контекстинде комплекстүү талдоого алынат. Изилдөөдө салт, адат жана каадага негизделген адилеттүүлүк моделинин өзгөчөлүктөрү, ошондой эле жамааттык жоопкерчилик, аксакалдар институту жана моралдык нормалар аркылуу ишке ашуусу каралат. Эмпирикалык материалдардын негизинде Кыргызстан, Өзбекстан жана Тажикстандын аймагындагы жергиликтүү практикалар талданып, бейформал адилеттүүлүк механизмдеринин актуалдуулугу көрсөтүлөт. Глобалдашуу шартында формалдуу укуктук системалардын күчөшү, миграция процесстери жана чек аралык конфликттер адилеттүүлүк түшүнүгүнүн трансформациясына алып келери негизделет. Макалада салттык жана заманбап адилеттүүлүк моделдеринин өз ара аракеттенүүсү карама-каршылыктуу, бирок өз ара толуктоочу мүнөзгө ээ экени белгиленет. Автор салттык баалуулуктарды сактоо менен бирге, адам укуктарына каршы келген элементтерди кайра карап чыгуу зарылдыгын негиздеп, интеграцияланган адилеттүүлүк моделин сунуштайт.
Библиографиялык шилтемелер
Аристотель. Сочинения: в 4 т. Т. 4. – М.: Мысль, 1983. – 830 с.
Braithwaite J. Restorative Justice and Responsive Regulation. – Oxford: Oxford University Press, 2002. – 224 p.
Dadabaev T. Identity and Memory in Post-Soviet Central Asia: Uzbekistan’s Soviet Past. – London: Routledge, 2017. – 218 p.
Ismailbekova A. Blood Ties and the Native Son: Poetics of Patronage in Kyrgyzstan. – Bloomington: Indiana University Press, 2017. – 224 p.
Kamp M. The New Woman in Uzbekistan: Islam, Modernity, and Unveiling under Communism. – Seattle: University of Washington Press, 2008. – 320 p.
Kuldysheva G., et al. Kyrgyz Customary Law Development // Beijing Law Review. – 2021. – Vol. 12. – P. 1–10.
Куркчиян М.М. Обычное право: социологический анализ. – М.: Норма, 2013. – 240 с.
Megoran N. Nationalism in Central Asia: A Biography of the Uzbekistan–Kyrgyzstan Boundary. – Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2017. – 378 p.
Molla E., Kochkorova D., Ihnatiev V. et al. Study on the philosophical aspects of social justice and equality in modern society // Discusiones Filosóficas. – 2024. – Vol. 25, №45. – P. 15–47.
Open Society Foundations. Informal Justice Systems: Charting a Course for Human Rights-Based Engagement. – New York, 2011. – 95 p.
Rawls J. A Theory of Justice. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1999. – 538 p.
Reeves M. Border Work: Spatial Lives of the State in Rural Central Asia. – Ithaca: Cornell University Press, 2014. – 312 p.
Stevens D. State-Building in Central Asia: Informal Institutions and Governance. – London: Routledge, 2013. – 256 p.
Кыргыз Республикасынын мыйзамы. Аксакалдар соту жөнүндө: 2002-жылдын 5-июлу. № 113.
Кыргыз Республикасынын мыйзамы. Аксакалдар соту жөнүндө: 2024-жылдын 19-февралы № 52.
Equality // Stanford Encyclopedia of Philosophy. – URL: https://plato.stanford.edu/entries/equality/
Justice // Stanford Encyclopedia of Philosophy. – URL: https://plato.stanford.edu/entries/justice/ (
Distributive Justice // Stanford Encyclopedia of Philosophy. – URL: https://plato.stanford.edu/entries/justice-distributive/
